ඇයට අවුරුදු 26යි.. තිබුනේ උණත් එක්ක ඇඟ පත වේදනාව විතරයි..අවසානයේ ඇය මෙලොවින් යන්නම ගිහින්…

වයස 26ක තරුණියගේ හදවත හදිසියේම නැවතුණේ ඇයි? – Myocarditis ගැන ඔබ දැනගත යුතුම කතාවක් 

බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ හෘද රෝග කියන්නේ වයසට ගියාම එන ලෙඩක් කියලා. නමුත් සත්‍යය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්. අපි අද කතාව පටන් ගමු අවුරුදු 26ක් වයසැති නෙත්මිගෙන්…

නෙත්මි බැංකු නිලධාරිනියක්. හරිම ක්‍රියාශීලී තරුණියක්. පහුගිය සතියේ ඇයට පොඩි උණක් සහ ඇඟපත වේදනාවක් (Viral Flu) හැදුණා. “මේක නිකන් සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවක්නේ” කියලා හිතපු නෙත්මි, දවස් දෙකකින් බෙහෙත් අරගෙන ආයෙත් වැඩට ගියා. ඇය ජිම් (Gym) එකටත් ගියා.

නමුත් ඊයේ රෑ ඇයට පපුව මැදින් අමුතුම ඇවිලෙනවා වගේ වේදනාවක් (Stabbing pain) ආවා. හුස්ම ගන්න අමාරු වුණා. ඇය හිතුවේ මේක “ගැස්ට්‍රයිටිස්” (Gastritis) කියලා. ඒත් ටික වෙලාවකින් ඇය ක්ලාන්ත වෙලා ඇදගෙන වැටුණා.

රෝහලට ගෙනිහින් බලද්දී ඇගේ හදවතේ ක්‍රියාකාරීත්වය 30%කට බැහැලා. වෛද්‍යවරුන් සොයා ගත්තා ඇයට “Myocarditis” තත්ත්වය වැළඳී ඇති බව. ඇගේ සාමාන්‍ය උණ රෝගය ඇගේ හදවතට පහර දීලා!

 මොකක්ද මේ Myocarditis කියන්නේ?

සරලවම කිව්වොත්, මෙය හෘදයේ මස්පිඩු ඉදිමීමක් (Inflammation of the heart muscle/myocardium).
අපේ අතක පයක් තුවාල වුණාම ඉදිමෙනවා වගේ, විෂබීජයක් හෝ වෙනත් හේතුවක් නිසා හදවතේ මාංශ පේශි ඉදිමී ප්‍රදාහයට ලක් වෙනවා. මෙවිට හදවතට රුධිරය පොම්ප කිරීමට ඇති හැකියාව අඩාල වෙනවා.

 මෙය ඇති වෙන්නේ කොහොමද?

ප්‍රධානම හේතුව වෛරස් ආසාදන (Viral Infections) යි.

 සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව, ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා (Flu), Covid-19, ඩෙංගු වැනි වෛරස් ශරීරයට ඇතුළු වූ විට, සමහර අයගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය එම වෛරසයට පහර දෙන අතරතුර වැරදීමකින් හදවතටත් පහර දෙනවා.
 බැක්ටීරියා සහ දිලීර – කලාතුරකින් මෙය සිදු විය හැක.
 ඖෂධ හෝ විෂ ද්‍රව්‍ය – ඇතැම් ප්‍රතිජීවක හෝ නීතිවිරෝධී මත්ද්‍රව්‍ය (Cocaine වැනි) භාවිතය.
 Autoimmune රෝග – Lupus වැනි ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ රෝග.

 රෝග ලක්ෂණ මොනවාද?

බොහෝ විට මෙය සාමාන්‍ය වෛරස් උණක් ලෙස පටන් ගනී. නමුත් පහත ලක්ෂණ ගැන විමසිලිමත් වන්න:

පපුවේ වේදනාව – තද කිරීමක් (Tightness) හෝ ඇනෙනවා වැනි (Stabbing) වේදනාවක්. (ඉදිරියට නැමෙන විට අඩුවී, දිගා වන විට වැඩි විය හැක).
 අසාමාන්‍ය හෘද ස්පන්දනය -පපුව ගැහෙන්නාක් මෙන් දැනීම (Palpitations).
 හුස්ම ගැනීමේ අපහසුව -විශේෂයෙන් ව්‍යායාම කරන විට හෝ රාත්‍රියට නිදාගන්නා විට.
 අධික තෙහෙට්ටුව.
 පාද ඉදිමීම.

 හඳුනාගැනීමේ පරීක්ෂණ (Diagnosis Tests)

 ECG – හෘද ස්පන්දන රටාවේ වෙනස්කම් හඳුනා ගැනීමට.
 Troponin Blood Test – හෘද මස්පිඩු වලට හානි වූ විට රුධිරයට එක්වන ප්‍රෝටීනයක් පරීක්ෂා කිරීම (මෙය ඉහළ යයි).
 ECHO (Echocardiogram) -හදවතේ ස්කෑන් පරීක්ෂණය මගින් හදවතේ පොම්ප කිරීමේ හැකියාව (Ejection Fraction) බලයි.
 Cardiac MRI – මෙය ඉතාම වැදගත් පරීක්ෂණයක් වන අතර හදවතේ ඉදිමීම හරියටම බලාගත හැක.

 අවදානම් කණ්ඩායම් සහ රෝගය උත්සන්න කරන හේතු

 තරුණ පිරිස – පුදුමයට කරුණක් නම්, මෙය බොහෝ විට නිරෝගී, ක්‍රියාශීලී තරුණ පිරිස් අතර බහුලය.

 වෛරස් උණ තිබියදී ව්‍යායාම කිරීම – මෙය ඉතාම භයානකයි. උණ (Viral flu) තිබියදී හෝ සුව වී දින කිහිපයක් යනතුරු අධික වෙහෙස මහන්සි වීම (Sports/Gym) මගින් වෛරසය හදවතට බලපෑම් කිරීමට ඇති අවස්ථාව වැඩි කරයි.

 ප්‍රතිකාර මොනවද?

Myocarditis සඳහා නිශ්චිතම “සුව කරන බෙහෙතක්” නැත. ශරීරයට ඉන් මිදීමට කාලය ලබා දීම සිදු කරයි.

 පූර්ණ විවේකය (Complete Rest)
මාස 3-6ක් යනතුරු ක්‍රීඩා සහ ව්‍යායාම තහනම් කෙරේ.
 ඖෂධ
හදවතේ බර අඩු කරන ඖෂධ (Beta-blockers, ACE inhibitors), ඉදිමීම අඩු කරන ස්ටෙරොයිඩ් (Steroids).
 දැඩි සත්කාර (ICU)
හදවත අක්‍රිය වුවහොත් (Heart Failure), ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට යන්ත්‍ර (Ventilators/ECMO) අවශ්‍ය විය හැක.

 ප්‍රතිකාර නොකළහොත් විය හැකි බරපතල තත්ත්වයන් (Complications)

 Heart Failure – හදවතට රුධිරය පොම්ප කිරීමට නොහැකි වීම.
 Dilated Cardiomyopathy – හදවතේ කුටි අසාමාන්‍ය ලෙස විශාල වී හදවත දුර්වල වීම (ජීවිත කාලයටම බලපෑ හැක).
 Sudden Cardiac Arrest -හදිසියේ හදවත නතර වී මරණය සිදුවීම.

 රෝහල් වියදම් (සරල ඇස්තමේන්තුවක්)
මෙම රෝගය හදිසි සහ බරපතල තත්ත්වයක් නිසා දින ගණනාවක් රෝහල් ගතවීමට සිදු වේ.ඔබ ඇතුලත් වූයේ රජයේ රෝහලක නම් ඔබේ ප්‍රතිකාර සම්පූර්ණයෙන්ම නොමිලේ ලැබෙන අතර විශේෂඥ වෛද්‍යවරුන්, ICU පහසුකම්, ඖෂධ සහ මූලික පරීක්ෂණ (ECG, Echo, Troponin) නොමිලේ ලැබේ.නමුත් Cardiac MRI වැනි ඇතැම් උසස් පරීක්ෂණ සඳහා පොරොත්තු ලේඛන (Waiting lists) තිබිය හැක. එහෙත් ජීවිත අවදානමකදී උපරිම සත්කාරය ලැබේ.

ඔබ ඇතුලත් වූයේපුද්ගලික රෝහලක නම් පුද්ගලික අංශයේ ප්‍රතිකාර ලබා ගන්නේ නම් මෙය ඉතා වියදම් අධික විය හැක.
 මූලික පරීක්ෂණ (Initial Tests) Troponin, ECG, Echo සඳහා රු. 15,000 – 25,000 පමණ.
 Cardiac MRI රු. 45,000 – 65,000+ පමණ.
 ICU ගාස්තු: දිනකට රු. 80,000 – 150,000+ (බෙහෙත්, වෛද්‍ය ගාස්තු, කාමර ගාස්තු සමග). දින 5ක් ICU සිටියහොත් ලක්ෂ 5ක් පැනිය හැක.
 IVIG එන්නත්: සමහර විට ලබා දෙන මෙම විශේෂ ප්‍රතිශක්තිකරණ එන්නත් (Immunoglobulins) ඉතාම මිල අධිකයි (එක් මාත්‍රාවක් ලක්ෂ ගණනක් විය හැක).
සම්පූර්ණ බිල රෝගියාගේ තත්ත්වය අනුව සාමාන්‍යයෙන් රු. ලක්ෂ 3 සිට ලක්ෂ 15+ දක්වා වුවද ඉහළ යා හැක.

ඔබට හෝ ඔබේ පවුලේ කෙනෙකුට උණ, සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාව වැළඳී ඇත්නම්, “නිකන් හෙම්බිරිස්සාවනේ” කියා සැහැල්ලුවට ගන්න එපා.

 රෝගී කාලය තුළ හොඳින් විවේක ගන්න.
 සුව වී සති 2ක් වත් යනතුරු බර ව්‍යායාම (Gym/Sports) කරන්න එපා.
 උණට පසු පපුවේ අමුතු මහන්සියක්, හතියක් හෝ වේදනාවක් එනවා නම් වහාම වෛද්‍යවරයෙකු හමුවී ECG එකක් කරගන්න.

තරුණ හදවත් ආරක්ෂා කරගැනීම අපේ වගකීමක්! 
(මෙම ලිපිය වෛද්‍ය උපදෙස් සඳහා ආදේශකයක් නොවන අතර, රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් වහාම වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගන්න).

සමහරවිට ඔයාටත් මේ තත්වය ඇතිවෙලා තියෙන්න පුලුවන්.ඔයාගේ අත්දැකීම් සහ අදහස් පහලින් comment කරගෙන යන්න. මේ පණිවිඩය හැකිතාක් Share කර තවත් කෙනෙක්ගේ ජීවිතයක් බේරාගන්න ඔයත් අපිට උදව් කරන්න 

අපේ ලිපි කියවන ගමං page එක follow කරලා නැත්තන් follow කරන්න අමතක කරන්න එපා. ඔයාලට තවත් වැදගත් ලිපි ගොඩක් ඉස්සරහට හම්බවේවි 

ස්තූතියි
හෙදියකගේ දිනපොත